MÙA XUÂN VỀ VỚI CẨU PUNG

Thứ Sáu, 01/11/2013 - 03:45

Chẳng biết từ bao giờ câu ca dao:
 

“Thất Khê gạo trắng nước trong

Ai lên đến đó chẳng mong ngày về’’

          Đã ăn sâu vào tiềm thức của những ai đã từng một lần biết đến Tràng Định, bởi đây là vùng đất chứa đựng nhiều nét văn hoá đặc sắc được thể hiện qua thuần phong mỹ tục, việc gắn kết tình làng nghĩa xóm, các tập tục lễ hội, chợ phiên, các loại hình dân ca nhạc cổ, những nét ẩm thực mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc.

Với đặc thù của cư dân văn hoá lòng chảo, thung lũng người Tràng Định chủ yếu sống là trồng lúa nước nên các sản phẩm từ nông nghiệp làm ra đã được những bàn tay khéo léo chế biến thành các món ăn đặc trưng như: Bánh ngải; xôi cẩm trong tết thanh minh; bánh gio trong Tết Đoan ngọ; bánh chì tải trong dằm tháng bảy và đặc biệt là bánh Phồng trong tết Nguyên Đán…

          Nếu ai đến Tràng Định vào những ngày giáp tết, sẽ nhìn thấy rất nhiều phản bánh phồng được phơi đều tăm tắp ở hai bên đường, trước mảnh sân và trên sàn nhà của rất nhiều hộ gia đình. Sẽ nghe được những tiếng chày giã bánh rộn ràng náo nức. Mùi gạo nếp mật ong làm ngất ngây lòng người. Lũ trẻ chạy ra chạy vào cười đùa vui vẻ. Tiếng các cụ già giục giã con cháu dọn dẹp nhà cửa. Các mẹ các chị vừa giã bánh, cắt bánh, phới bánh, vừa rộn ràng trao đổi trò chuyện. Trong câu chuyện của họ có những niềm vui về mùa bội thu, có nỗi lo lắng về thời tiết không thuận lợi, những kinh nghiệm trong lao động sản xuất, nỗi trăn trở về sự leo thang của giá cả thị trường và cả những câu chuyện về vùng đất mới mà họ đang sinh sống. Với họ không phải ngẫu nhiên mà Tràng Định với trung tâm là Thị trấn Thất Khê lại nổi danh là gạo trắng nước trong, mà do mồ hôi và cả xương máu của các thế hệ ông cha đã đổ xuống để khai phá vùng bồn địa. Chẳng biết có phải do thiên nhiên ưu đãi, hay vì không phụ công sức con người mà gạo Thất Khê lại dẻo, thơm, ngon hơn gạo của nhiều vùng khác. Nhiều giống lúa nổi tiếng như: gạo nếp mật ong, gạo nếp trời, gạo “Lùm pua”  đã không chỉ là niềm tự hào của riêng địa phương mà còn là của chung cho vùng văn hoá Đông Bắc Bộ.

          Gạo để làm bánh phồng được lựa chọn rất kỹ, nó phải là những hạt gạo nếp thơm ngọn đều hạt nhất, được vo kỹ, đồ kỹ và đem giã như bánh dày. Xôi sau khi được giã nhuyễn được các bà, các chị khẩn chương vắt thành từng nắm lớn, đem lăn qua bột khô, cán mỏng và cắt thành từng viên đều tăm tắp như những viên kẹo. Để bánh khi chao có thể phồng đều, đẹp mắt thì việc phơi bánh cũng rất kỳ công nếu trời mưa thì mẻ bánh coi như vứt đi, còn trời nắng quá mà đem bánh ra phơi thì mẻ bánh đó cũng hỏng. Cầu kỳ không kém là khâu chao bánh: Sau khi mỡ chao bánh được đun nóng già thì cho bánh vào và bắc xuống đảo liên tục cho đến khi mỡ nguội thì mới bắc tiếp lên bếp và cứ đảo như vậy cho đến khi bánh nở đều và có màu hơi vàng. Nhiều người dân vùng khác đã thử mua bánh sống về tự chao và đã không ít người phải nếm mùi thất bại.

          Người Tràng Định vốn rất hiếu khách nên trong những ngày lễ tết, khi có khách đến nhà chủ nhà dù sang hay hèn đều tiếp khách rất chu đáo. Khách được mời ăn những món bánh cổ truyền trong đó có bánh phồng với tất cả niềm thịnh tình của gia chủ. Bởi khi làm ra chiếc bánh, gia chủ đã gởi gắm vào đó niềm mong ước sẽ có được cuộc sống vui vẻ, hoà thuận, sự sinh sôi nảy nở và hạnh phúc cho một năm mới. Cũng qua mỗi miếng bánh, gia chủ đã gửi lời chúc một năm mới tốt đẹp sẽ đến với những người bạn của mình.

          Ngày nay trong một xã hội hiện đại, mọi người dường như vội vã hơn, bận rộn hơn. Bên cạnh những đồ ăn nhanh, các loại bánh mứt, kẹo phong phú về chủng loại, đa dạng về màu sắc thì món bánh phồng cổ truyền vẫn có chỗ đứng vững chắc trong lòng người dân Tràng Định. Nó như một chút hương quê mà người dân Tràng Định gửi đến người thân ở phương xa và là món ăn không thể thiếu để tưởng nhớ đến tổ tông những người đã khai phá tạo nên mảnh đất trù phú này.

 

                                                                        Thực hiện: Nguyễn Minh Huệ

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HUYỆN TRÀNG ĐỊNH - TỈNH LẠNG SƠN

Địa chỉ:  Văn phòng UBND Huyện, Thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn

Điện thoại: (025) 3.883.072; Fax: (025) 3.883.344 ; Email: trangdinh@langson.gov.vn