Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo góc nhìn từ nhà quản lý và doanh nghiệp

Thứ Tư, 25/10/2017 - 05:53

   Trong những năm gần đây, làn sóng khởi nghiệp đã và đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ trên thế giới và đặc biệt là khu vực Đông Nam Á trong đó có Việt Nam. Tại Việt Nam, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tuy mới hình thành nhưng đã tạo ra nhiều kết quả khả quan trong giai đoạn gần đây. Nhằm tạo động lực phát triển phong trào khởi nghiệp, Chính phủ đã có Đề án 844 về hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia đến năm 2025. Trong đó, mục tiêu đến năm 2020 sẽ hoàn thiện hệ thống pháp lý về khởi nghiệp sáng tạo, thiết lập cổng thông tin đổi mới sáng tạo khởi nghiệp quốc gia; hỗ trợ 800 dự án, 200 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có 50 doanh nghiệp nhận vốn đầu tư thành công từ các nhà đầu tư mạo hiểm thực hiện mua bán và sáp nhập với tổng giá trị ước tính khoảng 1.000 tỷ đồng. Phấn đấu đến năm 2025, khoảng 2.000 dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ phát triển, hỗ trợ 600 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, 100 dự án nhận được vốn đầu tư thành công từ các nhà đầu tư mạo hiểm, thực hiện mua bán, sáp nhập với tổng giá trị ước tính khoảng 2.000 tỷ đồng...

   Đội ngũ doanh nhân và doanh nghiệp ngày càng được đề cao, được coi là “lực lượng chủ lực xung kích” trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Hiện nay, Đảng và Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp. Tùy vào từng trường hợp mà các hỗ trợ liên quan đến thủ tục pháp lý, mặt bằng sản xuất, văn phòng làm việc, công nghệ, đào tạo nhân lực, bảo lãnh tín dụng, tiếp nhận vốn từ các quỹ đầu tư, thị trường tiêu thụ, xúc tiến thương mại, kết nối đối tác, thuế thu nhập doanh nghiệp.... Các hỗ trợ này được củng cố thêm trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực vào ngày 01/01/2018.

   Ngoài ra, để xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp thành công, các địa phương và ban ngành liên quan cũng tích cực nghiên cứu, áp dụng các kiến thức, kỹ năng tạo lập hệ sinh thái khởi nghiệp như: Đẩy mạnh nghiên cứu và triển khai (R&D) nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả, nâng cao giá trị gia tăng, tăng nhanh giá trị nội địa và tham gia có hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu đối với doanh nghiệp khởi nghiệp; Nghiên cứu, áp dụng các giải pháp nhằm đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư tài chính (hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước; từ các nhà đầu tư riêng lẻ; vai trò của các quỹ đầu tư mạo hiểm); chính sách tiếp cận nguồn vốn của ngân hàng và các tổ chức tài chính vi mô để thúc đẩy các công ty khởi nghiệp tăng trưởng; Xây dựng Hệ sinh thái các doanh nghiệp khởi nghiệp (start-up) của Việt Nam, trong đó đề cao việc đổi mới từ “phòng thí nghiệm ra thị trường” với những công nghệ đột phá, tạo dựng thị trường thương mại hóa kết quả nghiên cứu trong các ngành như y tế, năng lượng sạch và giáo dục; Đa dạng hóa các chương trình khởi sự kinh doanh dành cho thanh niên nông thôn, miền núi; Triển khai các giải pháp về công tác đào tạo doanh nhân, phát triển nguồn nhân lực cho khởi sự kinh doanh, giáo dục khởi nghiệp ngay từ các bậc học phổ thông; Tăng cường công tác tuyên truyền, truyền thông cho phong trào khởi sự kinh doanh nhằm nâng cao nhận thức của các cấp bộ, ngành, địa phương và thanh niên Việt Nam về vấn đề khởi sự kinh doanh, làm giàu, lập thân, lập nghiệp,....

   Khởi nghiệp- lập nghiệp thường gắn liền với các doanh nghiệp vừa và nhỏ phục vụ nhu cầu trong nước, so với khởi nghiệp, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lại có đặc thù khác biệt, đó là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phải dựa trên một công nghệ mới, hoặc tạo ra hình thức kinh doanh mới, hoặc xây dựng một phân khúc thị trường mới. Doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phải có sự khác biệt không chỉ với các doanh nghiệp trong nước, với tất cả các công ty trước đây và cả với các doanh nghiệp khác trên thế giới. Bởi vậy, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có khả năng nhanh chóng thu hút được đầu tư trong và ngoài nước để phát triển nhanh.

   Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp khởi nghiệp và các nhà đầu tư ở Việt Nam, hiện tại hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong nước đang gặp phải một số khó khăn như: Thiếu thông tin về các nguồn đầu tư, các chương trình và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, đặc biệt là thông tin về các chính sách, hỗ trợ của Nhà nước dành cho khởi nghiệp, thông tin về các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam, thiếu vốn để triển khai các dự án kinh doanh và khó khăn trong việc chứng minh tiềm năng phát triển để thu hút nguồn vốn đầu tư mạo hiểm từ các quỹ và các nhà đầu tư thiên thần, vì trên thực tế, các doanh nghiệp tại Việt Nam thường phải “tự lực” về tài chính, họ chỉ vay mượn tiền của gia đình, bạn bè để thực hiện các dự án kinh doanh của mình và rủi ro của việc bỏ dự án giữa chừng do thiếu vốn là rất cao. Ngoài ra, các nhà đầu tư trong nước, quốc tế cũng đánh giá năng lực của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam chưa cao, nhiều nhà sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp không thể thuyết trình mạch lạc dự án kinh doanh của mình, hoặc quá đề cao ý tưởng mà chưa hiểu về việc phát triển một mô hình kinh doanh hiệu quả.

   Để tăng tính sáng tạo cho doanh nghiệp trong khởi nghiệp, trước hết, doanh nghiệp cần phải phân biệt rõ khái niệm Phát minh và Đổi mới – Sáng tạo. Phát minh thường là ý tưởng hoặc kết quả nghiên cứu và từ phát minh đến đổi mới sáng tạo là một con đường dài vì vậy các cá nhân hoặc nhóm khởi nghiệp có dự án sáng tạo, dự án kinh doanh có hiệu quả, góp phần tạo nên sự tiến bộ cho xã hội; tổ chức doanh nghiệp bài bản, hệ thống sổ sách rõ ràng và có năng lực quản lý, điều hành nên tham gia vào các vườn ươm, trung tâm ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp,... để được hỗ trợ về mặt bằng sản xuất, kinh doanh, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, kết nối đối tác,...trong giai đoạn đầu khởi nghiệp.

   Ngoài ra, để ý tưởng thành công trên thị trường, doanh nghiệp phải chú ý đến tính sáng tạo bởi đây là thành phần quan trọng làm nên đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp có thể tăng tính sáng tạo trong tổ chức của mình với các nhóm làm việc để từng bước thực hiện quá trình đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Theo kinh nghiệm của các công ty thành công trong đổi mới sáng tạo họ thường kết hợp linh hoạt 3 nhân tố có trong một ý tưởng đổi mới là: sản phẩm, dịch vụ và tương tác với khách hàng.

   Đổi mới sáng tạo là hoạt động rất quan trọng trong kinh doanh. Năng lực tạo mới sản phẩm và dịch vụ là một trong những tài sản đáng giá nhất của doanh nghiệp. Với dân số 90 triệu người, trong đó có 45 triệu người dùng Internet, 30 triệu người dùng điện thoại thông minh và mức sử dụng Internet năm 2017, gấp 10 lần so với một thập kỷ trước, Việt Nam được đánh giá là một thị trường công nghệ tiềm năng sở hữu thế mạnh về nhân lực kỹ thuật sẵn có, với nguồn lực và tiềm năng tăng trưởng thị trường lớn.

   Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam tuy còn non trẻ nhưng đang được phát triển nhanh chóng. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, mạng lưới các nhà đầu tư, các trường đại học Đại học, các tổ chức ươm tạo,... đều có sự gia tăng về số lượng và chất lượng ngày một nâng cao. Để đẩy mạnh các hoạt động đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp khởi nghiệp các bộ, ngành, địa phương cần phối hợp xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách cần thiết, đặc thù cho hoạt động khởi nghiệp để tạo bệ phóng cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Đồng thời, các doanh nghiệp cần có sự tích cực chủ động trong đổi mới sáng tạo, có quyết tâm khởi nghiệp cao và có tư duy tích cực trong chấp nhận thất bại.

Minh Hà





SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH LẠNG SƠN

Địa chỉ: Số 438 đường Bà Triệu, phường Đông Kinh, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Điện thoại: (0205) 3.871.906; Fax: (0205) 3.872.075; Email: skhcn@langson.gov.vn